Web Sitesi Font Optimizasyonu Nasıl Yapılır?
Yazı tipleri bir web sitesinin karakterini belirleyen en güçlü tasarım unsurlarından biridir; ancak dikkatsiz kullanıldıklarında sayfanın açılışını belirgin biçimde yavaşlatabilir ve metnin geç görünmesine ya da sayfa yüklenirken kaymasına yol açabilir. web sitesi font optimizasyonu, markanın görsel dilinden vazgeçmeden yazı tiplerinin daha hafif, daha hızlı ve daha kararlı yüklenmesini sağlayan teknik bir çalışmadır. Bu yazıda bu çalışmanın temel adımlarını ele alıyoruz.
Peki web sitesi font optimizasyonu nasıl yapılır? Adımları sırayla inceliyoruz. Performans çalışması için Weblike ile çalışabilirsiniz.
web sitesi font optimizasyonu neden önemli
web sitesi font optimizasyonu, sayfanın ilk görünen metninin gecikmeden okunabilmesini ve yükleme sırasında düzenin kaymamasını sağlar. Bu iki etki hem kullanıcı deneyimini hem performans ölçütlerini doğrudan etkiler.
- Yazı Tipinin Performansa Etkisi: Her yazı tipi dosyası ayrı bir indirme demektir. Çok sayıda aile ve ağırlık kullanıldığında toplam indirme boyutu büyür ve metnin görüntülenmesi gecikebilir.
- Ölçütlerle İlişkisi: Metnin geç görünmesi en büyük içerik öğesinin yüklenme süresini, yazı tipinin sonradan değişmesi ise görsel kayma ölçütünü etkileyebilir. Core Web Vitals bu ölçütleri açıklar.
- Mevcut Durumu Ölçmek: Optimizasyona başlamadan önce kaç yazı tipi dosyasının yüklendiği, boyutları ve yükleme sıraları incelenmelidir. Hız ölçümü için Google PageSpeed Insights kullanılabilir.
- Aile Sayısını Azaltmak: Başlık ve gövde için en fazla iki aile kullanmak çoğu site için yeterlidir. Üçüncü bir aile nadiren tasarıma değer katar ancak her zaman yük getirir. Web sitesinde tipografi bu seçimi ele alır.
Ağırlık Sayısını Sınırlamak
Her kalınlık ve italik stil ayrı bir dosyadır. Gerçekten kullanılan ağırlıklar tespit edilip gereksiz olanlar kaldırılmalıdır.
- Değişken Yazı Tipleri: Birden fazla ağırlığı tek bir dosyada barındıran değişken yazı tipleri, çok sayıda ağırlık gerektiğinde toplam boyutu azaltabilir. Tek ağırlık kullanılıyorsa klasik dosya daha hafif olabilir.
- Modern Dosya Biçimi: Güncel sıkıştırma kullanan modern yazı tipi biçimleri eski biçimlere göre belirgin biçimde daha küçüktür. Güncel tarayıcılar için bu biçim tercih edilmelidir.
- Karakter Alt Kümesi: Yazı tipi dosyası yalnızca sitede kullanılan dillerin karakterlerini içerecek şekilde küçültülebilir. Türkçe karakterlerin alt kümede eksiksiz yer aldığı mutlaka kontrol edilmelidir.
- Türkçe Karakter Kontrolü: Alt küme oluşturulurken ğ, ş, ı, İ gibi karakterlerin atlanması, bu harflerin yedek yazı tipiyle görünmesine ve tutarsız bir görünüme yol açar.
Kendi Sunucusunda Barındırma
Yazı tiplerini harici bir servis yerine kendi sunucusunda barındırmak ek bağlantı kurma süresini ortadan kaldırabilir ve önbellek kontrolü sağlar. Lisans koşulları kontrol edilmelidir.
- Harici Servis Kullanılıyorsa: Harici bir yazı tipi servisi kullanılıyorsa bağlantının önceden kurulmasını sağlayan ipuçları eklemek gecikmeyi azaltabilir. Yalnızca gereken aile ve ağırlıklar istenmelidir.
- Kritik Yazı Tipini Önceden Yüklemek: İlk ekranda görünen metin için kullanılan yazı tipi dosyasının önceden yüklenmesi, metnin daha erken görünmesini sağlayabilir. Tüm dosyaları önceden yüklemek ise ters etki yaratır.
- Görüntüleme Stratejisi: Yazı tipi yüklenirken metnin görünmez kalmaması için yedek yazı tipiyle hemen gösterilmesini sağlayan ayar kullanılmalıdır. Ziyaretçi metni beklemeden okumaya başlar.
- Görünmez Metin Sorunu: Yazı tipi yüklenene kadar metnin hiç görünmemesi, özellikle yavaş bağlantılarda sayfanın boş görünmesine neden olur. Görüntüleme ayarı bu sorunu çözer.
Kaymayı Azaltmak
Yedek yazı tipinden asıl yazı tipine geçişte satır genişlikleri değişirse içerik kayar. Yedek yazı tipinin ölçülerini asıl yazı tipine yaklaştıran ayarlar bu kaymayı azaltır.
Uygun Yedek Yazı Tipi: Asıl yazı tipine görünüm ve genişlik olarak yakın bir sistem yazı tipi seçmek, geçişin göze batmamasını sağlar.
- Sistem Yazı Tipleri: Bazı projelerde gövde metni için cihazın kendi sistem yazı tiplerini kullanmak indirme gerektirmediği için en hızlı çözümdür. Marka başlıklarda korunabilir.
- Önbellek Ayarları: Yazı tipi dosyaları nadiren değiştiği için uzun süreli önbellekleme uygundur. Tekrar gelen ziyaretçiler dosyaları yeniden indirmez. Önbellekleme bu ayarı anlatır.
- İçerik Dağıtım Ağı: Yazı tipi dosyalarının kullanıcıya yakın sunuculardan sunulması indirme süresini kısaltır. CDN kullanımı bu yapıyı ele alır.
- İkon Yazı Tipleri: Yalnızca birkaç ikon için tüm bir ikon yazı tipini yüklemek gereksiz yük oluşturur. Kullanılan ikonların hafif vektör dosyalarıyla sunulması daha verimlidir.
Tema ve Eklentilerin Yüklediği Yazı Tipleri
Tema ve eklentiler, kullanılmayan yazı tiplerini arka planda yüklüyor olabilir. Bu yüklemelerin tespit edilip kapatılması önemli bir kazanç sağlar.
- Çift Yüklemeleri Tespit Etmek: Aynı yazı tipinin hem tema hem eklenti tarafından farklı kaynaklardan yüklenmesi sık rastlanan bir sorundur. Ağ istekleri incelenerek bu tekrarlar bulunabilir.
- Mobil Performans: Mobil bağlantılarda her ek dosya daha belirgin bir gecikme yaratır. Optimizasyon sonrası sonuçların mobil ölçümle doğrulanması gerekir.
- Okunabilirliği Korumak: Hız için yazı tipi değiştirilirken okunabilirlikten ödün verilmemelidir. Satır aralığı, boyut ve kontrast ayarları kullanıcı deneyimi açısından belirleyicidir.
- Erişilebilirlik: Metinlerin görsel yerine gerçek metin olarak sunulması ve yeterli kontrastın sağlanması erişilebilirliği destekler. Erişilebilirlik bu konuyu ele alır.
Lisans Koşulları: Yazı tiplerinin web kullanımına ve kendi sunucusunda barındırmaya uygun lisansla kullanılması gerekir. Lisans kontrolü optimizasyon öncesinde yapılmalıdır.
Değişiklik Sonrası Ölçüm
Yapılan her değişiklikten sonra ölçüm tekrarlanmalı ve metnin görünme süresi ile kayma değerleri karşılaştırılmalıdır. Ölçmeden yapılan değişikliğin etkisi bilinemez.
- Tasarım Ekibiyle Uyum: Aile ve ağırlık sayısının sınırlandırılması tasarım kararlarını da etkiler. Hız hedeflerinin tasarım aşamasında paylaşılması sonradan yapılacak düzeltmeleri azaltır.
- Sık Yapılan Hatalar: Çok sayıda ağırlık yüklemek, görüntüleme ayarını atlamak, Türkçe karakterleri alt kümeden çıkarmak ve tüm dosyaları önceden yüklemek en yaygın hatalardır.
- Kontrol Listesi: Aile ve ağırlık sayısı, dosya biçimi, alt küme, barındırma, önceden yükleme, görüntüleme ayarı, yedek yazı tipi ve önbellekten oluşan bir liste çalışmayı eksiksiz tamamlamayı sağlar.
Yazı tiplerinin daha hafif, hızlı ve sayfa düzenini kaydırmadan yüklenmesini sağlayan teknik çalışmadır.
Çoğu site için başlık ve gövde için en fazla iki aile yeterlidir.
Değildir; çok sayıda ağırlık gerektiğinde avantajlıdır, tek ağırlıkta klasik dosya daha hafif olabilir.
Güvenlidir ancak Türkçe karakterlerin eksiksiz yer aldığı mutlaka kontrol edilmelidir.
Ek bağlantı süresini azaltabileceği için genellikle avantajlıdır; lisans koşulları kontrol edilmelidir.
Yazı tipi yüklenene kadar metnin gizlenmesi nedeniyle; görüntüleme ayarıyla yedek yazı tipi hemen gösterilebilir.
Yedek ve asıl yazı tipinin ölçüleri farklıysa olur; uygun yedek ve ölçü ayarlarıyla azaltılabilir.
Hayır; yalnızca ilk ekranda kullanılan kritik yazı tipi önceden yüklenmelidir.
Değişiklik öncesi ve sonrası hız ölçümleri yapılarak metnin görünme süresi ve kayma değerleri karşılaştırılır.
Yazı tipleri doğru yönetildiğinde hem markanın görsel dilini taşır hem de sayfanın hızını korur. web sitesi font optimizasyonu sırasında aile ve ağırlık sayısını azaltmak, modern dosya biçimi ve doğru karakter alt kümesi kullanmak, kritik dosyayı önceden yüklemek ve görüntüleme ayarıyla metni bekletmemek, kullanıcıya daha hızlı ve kararlı bir okuma deneyimi sunar. Konuyu tamamlayan CSS optimizasyonu yazımıza da göz atabilirsiniz.
BİZE ULAŞIN
Bizimle iletişime geçerek projeniz için hemen ücretsiz teklif alabilirsiniz.
